37 Pháp Hành Bồ Tát Đạo
Trích từ phật học
Nam mô Quán Tự Tại Bồ
Tát
Con đem thân khẩu ý chí tâm đảnh lễ vị đạo sư vô
thượng và (thủ hộ chủ) ngài Quán Tự Tại Bồ Tát. Trong khi quán chiếu sự bất lai
bất khứ của vạn pháp, ngài chuyên tâm nỗ lực đem lại lợi lạc cho chúng
sinh.
Chư Phật toàn giác, cội nguồn của tất cả an vui hạnh phúc, là nơi
phát sanh sự thành tựu các giáo lý tối thắng. Đấy là nhờ do sự hiểu biết các
pháp hành đạo, bởi vậy tôi sẽ giảng giải về pháp hành Bồ tát đạo.
1. Đã
được thân người quý hiếm đầy đủ sự tự do và may mắn, vậy hãy chuyên cần lắng
nghe, suy tư và thiền quán bất kể ngày đêm để giải thoát cho chính mình và chúng
sanh khỏi biển khổ luân hồi - Đấy là pháp hành Bồ tát đạo.
2. Vì quyến
luyến người thân, ta bị khuấy động như sóng nước. Vì hận ghét kẻ thù, ta bị
thiêu đốt như lửa cháy. Bởi vậy trong bóng tối của sự hỗn độn, ta quên bẳng
những gì nên làm và những gì không nên làm. Hãy từ bỏ bản ngã - Đấy là pháp hành
Bồ tát đạo.
3. Xa lánh các đối tượng xấu, phiền não sẽ dần giảm thiểu.
Gìn giữ không để thất niệm, các pháp thiện sẽ tự nhiên trong sáng, đức tin ở
giáo lý sẽ phát khởi. Hãy tu tập thanh tịnh - Đấy là pháp hành Bồ tát
đạo.
4. Thân bằng quyến thuộc lâu năm vẫn sẽ phải chia tay. Tài sản tạo
dựng bằng mồ hôi nước mắt cũng sẽ phải bỏ lại. Thần thức, khách trọ trong căn
nhà thân xác, rồi sẽ phải ra đi. Đừng bám víu vào kiếp sống này - Đấy là pháp
hành Bồ tát đạo.
5. Liên hệ với ác tri thức/bạn xấu sẽ làm tam độc gia
tăng trong những lúc ta học hỏi, suy tư và tu tập. Họ sẽ làm tâm từ bi của ta
thối thất. Hãy tránh xa ác tri thức/bạn xấu - Đấy là pháp hành Bồ tát
đạo.
6. Nương cậy nơi đạo sư/thiện tri thức, lỗi lầm của ta sẽ tiêu trừ,
và đức hạnh ta sẽ viên mãn (tiến triển như trăng tròn). Hãy quý trọng các vị đạo
sư hơn cả thân xác của mình - Đấy là pháp hành Bồ tát đạo.
7. Bị trói
buộc trong ngục tù của luân hồi sanh tử, làm sao những vị trời phàm tục có thể
mang lại sự hộ trì cho ta được? Bởi vậy có quy y thì hãy quy y nơi Tam Bảo, nơi
nương tựa chân thật - Đấy là pháp hành Bồ tát đạo.
8. Đấng Toàn Giác từng
nói tất cả những nỗi thống khổ không thể tả trong ba đường ác đều là hậu quả của
ác nghiệp. Bởi vậy dù có mất mạng, ta quyết không làm điều ác [gây nghiệp xấu] -
Đấy là pháp hành Bồ tát đạo.
9. Như giọt sương trên đầu ngọn cỏ, lạc thú
trong ba cõi chỉ trong thoáng chốc rồi tan biến. Hãy phấn đấu đạt đến trạng thái
tối thượng của giải thoát - Đấy là pháp hành Bồ tát đạo.
10. Khi những bà
mẹ từng yêu thương ta từ vô thỉ đang chịu khổ đau, thì hạnh phúc của riêng mình
có ích lợi gì? Bởi vậy muốn cứu độ vô lượng chúng sanh phải đào luyện chí hướng
vị tha - Đấy là pháp hành Bồ tát đạo.
11. Tất cả khổ đau đều do sự ước
muốn hạnh phúc cho bản thân, trong khi chư Phật toàn giác xuất phát từ tâm vị
tha. Bởi vậy hãy đánh đổi hạnh phúc của ta lấy sự khổ đau của chúng sanh - Đấy
là pháp hành Bồ tát đạo.
12. Mặc dù có kẻ vì lòng tham khôn cùng, thúc
đẩy hắn trộm cắp hoặc bảo kẻ khác tước đoạt tài sản của ta, hãy tha thứ/hiến cho
hắn thân thể, của cải và công đức ta đã góp nhặt, trong quá khứ, hiện tại và
tương lai - Đấy là pháp hành Bồ tát đạo.
13. Mặc dù có kẻ muốn chặt đầu
ta trong khi ta không hề làm điều gì sai trái, hãy phát tâm từ bi thọ nhận tất
cả tội ác của họ - Đấy là pháp hành Bồ tát đạo.
14. Mặc dù có kẻ tuyên
cáo cho cả ngàn thế giới những chuyện xấu xa về ta, hãy lấy tâm từ bi hoàn trả
lại bằng cách tuyên dương những đức tính của họ - Đấy là pháp hành Bồ tát
đạo.
15. Mặc dù có kẻ phỉ báng chế nhạo ta giữa công cộng trước đám đông,
hãy cúi lạy và tôn kính họ, xem họ như một vị đạo sư - Đấy là pháp hành Bồ tát
đạo.
16. Mặc dù kẻ mà ta chăm sóc thương yêu như con xem ta như kẻ thù,
hãy đối xử với họ như một bà mẹ hiền yêu thương đứa con bệnh hoạn - Đấy là pháp
hành Bồ tát đạo.
17. Nếu có kẻ ngang hàng hoặc thấp kém hơn ta, chỉ vì
kiêu mạn, lại đi gièm pha ta, hãy đặt họ lên đỉnh đầu với sự tôn kính như ta làm
đối với vị bổn sư - Đấy là pháp hành Bồ tát đạo.
18. Mặc dù sống trong
nghèo khó và thường xuyên bị khinh miệt, mắc bệnh hiểm nghèo và bị tà ma quấy
rối, nhưng ta không chút sờn lòng. Hãy gánh nhận tội ác và khổ đau của chúng
sanh - Đấy là pháp hành Bồ tát đạo.
19. Dù ta có nổi tiếng và được mọi
người trọng vọng, cũng như giàu có tương đương với Tỳ sa môn thiên vương [vị
trời chủ về của cải], hãy nhận rõ sự phù phiếm của danh lợi, chẳng có gì đáng để
tự phụ - Đấy là pháp hành Bồ tát đạo.
20. Khi mà sân hận là kẻ thù chính
[nội ma] chưa thể khống chế được, thì dù có chinh phục được những kẻ thù bên
ngoài, cũng chỉ làm cho chúng [kẻ thù bên trong ta] gia tăng mà thôi. Bởi vậy ta
hãy điều phục tâm bằng hai đạo quân Từ và Bi - Đấy là pháp hành Bồ tát
đạo.
21. Dục lạc cũng như nước muối, càng uống càng thèm khát. Hãy buông
bỏ ngay những gì gây ra tham ái - Đấy là pháp hành Bồ tát đạo.
22. Vạn
pháp đều do tâm tạo. Từ khởi thủy, bản tánh tâm không hề bị chấp trước trong các
biên kiến [vọng tưởng cực đoan]. Hãy hiểu biết điều này như thế, và đừng để tâm
bị lôi cuốn vào vòng nhị nguyên [chủ thể và đối tượng] năng sở đối đãi - Đấy là
pháp hành Bồ tát đạo.
23. Khi đối diện với các đối tượng hấp dẫn, dù thấy
chúng đẹp đẽ như cầu vồng giữa hạ, hãy biết rằng chúng không có tự tánh và hãy
xả bỏ luyến ái chấp thủ - Đấy là pháp hành Bồ tát đạo.
24. Mọi hình thức
khổ đau đều như mộng ảo (tựa cái chết của đứa con trong giấc ngủ của bà mẹ).
Chấp các huyễn ảnh là thật có sẽ làm nhọc tâm ta. Bởi vậy khi gặp nghịch cảnh,
hãy xem chúng như ảo huyễn - Đấy là pháp hành Bồ tát đạo.
25. Kẻ tầm cầu
giác ngộ có khi phải xả bỏ cả thân mạng, vậy cần gì phải để ý đến vật chất bên
ngoài. Hãy bố thí mà không cầu mong sự đền đáp - Đấy là pháp hành Bồ tát
đạo.
26. Nếu không giữ giới, ta không thể gặt hái được thành quả gì, đừng
nói chi đến ước muốn làm lợi ích chúng sanh, điều này thật đáng buồn cười. Bởi
vậy hãy trì giới mà không có sự mong cầu của thế gian - Đấy là pháp hành Bồ tát
đạo.
27. Đối với những vị Bồ tát muốn vun bồi công đức, thì những kẻ làm
hại họ lại là những bảo vật quý báu. Bởi vậy hãy tập nhẫn nhục với tâm không hận
thù - Đấy là pháp hành Bồ tát đạo.
28. Ngay như hàng Thanh văn và Độc
giác, chỉ mong cầu tự giác, cũng gắng công tu tập miên mật như đang khẩn trương
dập tắt lửa cháy trên đầu. Bởi vậy nỗ lực tinh tấn để lợi lạc cho chúng sanh là
căn nguyên của mọi thiện căn - Đấy là pháp hành Bồ tát đạo.
29. Nên biết
rằng các phiền não đều bị tiêu trừ bởi thiền chỉ và thiền quán. Hãy luyện tập
chú tâm để siêu việt bốn cõi vô sắc - Đấy là pháp hành Bồ tát đạo.
30. Có
năm Ba la mật mà thiếu Trí tuệ ba la mật thì không thể dẫn đến đạo quả. Bởi vậy
hãy tập luyện các phương tiện thiện xảo cùng với trí tuệ để khỏi lạc vào ba cõi
- Đấy là pháp hành Bồ tát đạo.
31. Nếu không chịu tự quán xét lỗi lầm,
tức là ta chỉ mang danh là hành giả mà không có thực hành. Bởi vậy, hãy luôn
luôn quán xét và loại trừ lỗi lầm của mình - Đấy là pháp hành Bồ tát
đạo.
32. Nếu vì sự thôi thúc của phiền não mà ta vạch lỗi lầm của người
khác, thì chính ta tự hại mình. Bởi vậy đừng khơi dậy lỗi lầm của những hành giả
khác - Đấy là pháp hành Bồ tát đạo.
33. Danh lợi chỉ gây ra sự tranh
chấp, làm cho sự học hỏi, suy tư và tu tập suy thoái. Bởi vậy hãy từ bỏ đừng
dính mắc đến thân quyến bạn hữu, những mối tương quan, thí chủ, v.v… - Đấy là
pháp hành Bồ tát đạo.
34. Ác khẩu làm xáo động tâm trí kẻ khác và làm hư
hoại Bồ tát hạnh. Bởi vậy hãy tránh những lời lẽ khắc nghiệt gây ra sự bất an
cho kẻ khác - Đấy là pháp hành Bồ tát đạo.
35. Phiền não khi đã được huân
tập thì thật khó ngăn chận bằng các pháp đối trị. Hãy trang bị bằng các vệ binh
chánh niệm và tỉnh giác, diệt trừ những phiền não như tham ái - Đấy là pháp hành
Bồ tát đạo.
36. Nói tóm lại, bất luận đang làm gì, ta phải tự hỏi “Tâm ta
đang ở trạng thái nào?” Hãy luôn giữ chánh niệm và tỉnh giác để lợi lạc cho
chúng sanh - Đấy là pháp hành Bồ tát đạo.
37. Giải trừ nỗi thống khổ của
vô lượng chúng sanh, thấu suốt sự thuần tịnh của ba cõi. Hãy dùng công đức của
những nỗ lực này để hồi hướng đến giác ngộ - Đấy là pháp hành Bồ tát
đạo.
************
Tôi đã soạn ba
mươi bảy Pháp Hành Bồ Tát Đạo cho tất cả những ai muốn đi trên con đường Bồ tát,
theo lời giảng giải ý nghĩa kinh điển, mật điển và luận điển của chư vị tổ
sư.
Vì trí tuệ kém cỏi cũng như sự hiểu biết thiếu sót nên lời lẽ tôi
không được văn hoa hấp dẫn đối với các học giả, tuy nhiên tôi đã dựa trên kinh
điển và lời giáo huấn của các bậc tổ sư nên tôi nghĩ rằng các pháp hành Bồ tát
đạo này không có gì sai trái.
Tuy nhiên, đại hạnh của chư vị Bồ tát thật
khó lường cho những người tâm trí thô thiển như con. Con cúi xin các ngài lượng
thứ cho những khuyết điểm của con, chẳng hạn như sự mâu thuẫn và những ý nghĩa
thiếu mạch lạc.
Công đức này nguyện chúng sanh đạt được Bồ đề tâm (chí
hướng vị tha, chân đế lẫn tục đế) và nhờ đó sẽ trở thành Bồ tát Quán Tự Tại, vị
Bồ tát thoát khỏi hai kiến chấp (chấp thế gian và chấp an lạc xuất thế
gian).
Bài này được soạn ra bởi tỳ kheo Thogme, một luận sư về kinh điển
và lý giải trong một hang động ở Ngulchu Rinchen để tự lợi và lợi tha.