Trèo lên đèo Cả
Trông sang Vạn Giã,
Ngó lại Tu Bông…
Tu Bông đã nổi tiếng từ xưa đến nay là nơi nhiều gió, nên ca dao Khánh
Hòa có câu “Mưa Đồng Cọ, gió Tu Hoa (Tu Bông)” và đặc biệt Tu Bông còn
có một nét đẹp văn hóa của lịch sử truyền thừa Phật giáo, đất địa linh,
nhân kiệt nơi Bồ Tát Quảng Đức hiện thân, xuất gia và hành đạo…
1. Bối cảnh lịch sử
Huyện Vạn Ninh nằm ở phía bắc tỉnh Khánh Hoà, phía nam dãy Đèo Cả -
Vọng Phu. Giáp các huyện Đông Hòa, Tây Hòa, Sông Hinh của Phú Yên về
phía Bắc và phía Tây, giáp thị xã Ninh Hòa về phía nam, phía đông giáp
biển.
Vạn Ninh có Mũi Đôi - nơi đón bình minh sớm nhất Việt Nam! Mũi Đôi
thuộc bán đảo Hòn Gốm, vịnh Vân Phong, thuộc xã Vạn Thạnh, huyện Vạn
Ninh, tỉnh Khánh Hòa là điểm cực Đông trên đất liền của Việt Nam. Nơi
đón ánh Mặt Trời đầu tiên trên toàn lãnh thổ Việt Nam (Đông Dương &
cả Đông Nam Á lục địa). Năm 2005, nơi này đã được Bộ Văn hóa Thể thao
& Du lịch công nhận là di tích quốc gia.
Huyện Vạn Ninh thời phong kiến, trước kia là huyện Quảng Phước thuộc
phủ Thái Khang, được thành lập năm Thịnh Đức thứ nhất (1653), đến năm
1690, phủ Thái Khang đổi thành phủ Bình Khang gồm 2 huyện Quảng Phước và
Tân Định. Năm Gia Long thứ hai (1803) phủ Bình Khang đổi thành phủ Bình
Hòa.
Năm Minh Mạng thứ mười hai (1831), phủ Bình Hòa lại đổi thành phủ
Ninh Hòa, gồm các tổng: Phước Tường Ngoại, Phước Tường Nội, Phước Thiện,
Phước Hà Nội, Phước Hà Ngoại, Phước Khiêm.
Sau khi Pháp xâm lược Việt Nam, Pháp đã mở đường quốc lộ 21, nối liền
Buôn Ma Thuột với huyện Tân Định và cảng Hòn Khói. Pháp lại đổi tên
huyện Tân Định thành phủ Ninh Hòa, cắt 3 tổng của huyện Quảng Phước là
Phước Khiêm, Phước Hà Nội, Phước Hà Ngoại nhập vào phủ Ninh Hòa (thị xã
Ninh Hòa ngày nay). Phủ Ninh Hòa cũ đổi thành huyện Vạn Ninh ngày nay.
Năm 1976, Vạn Ninh và Ninh Hòa hợp nhất thành huyện Khánh Ninh. Ngày
23-10-1978, Chính phủ ra Quyết định số 268-CP thành lập thị trấn Vạn
Giã. Năm 1979, Khánh Ninh lại được tách ra làm 2 huyện Ninh Hòa và Vạn
Ninh cho đến ngày nay.
2. Lịch sử hình thành chùa Báo Ân
Giữa thế kỷ XX vào lúc phong trào chấn hưng Phật Giáo phát triển mạnh
ở Việt Nam. Nhưng khu vực duyên hải Miền Trung Phật Giáo chưa truyền bá
rộng khắp những vị tăng trẻ được đào tạo tại Thập Tháp (Bình Định) và
Phật học viện Hải Đức (Nha Trang) được phân bổ về khắp nơi làm công tác
Phật sự, trong đó có Đại đức Thích Thiện Quang -Tổ Khai sơn chùa Báo Ân.
Chùa Báo Ân tọa lạc tại thôn Hội Khánh, nơi Bồ Tát Quảng Đức ra đời
cho nên hiện nay còn có tên là Làng Bồ Tát Quảng Đức, thuộc thôn Hội
Khánh, xã Vạn Khánh, huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa..
Chùa do Tổ Chơn Hương - Thiện Quang, đời thứ 40 dòng Lâm Tế Chánh
Tông,. Khai sơn vào năm 1841, (năm Duy Tân thứ I), cách nay gần 2 thế
kỷ.
Sau 170 năm kiến tạo, mặc dù đã được trùng tu nhiều lần, năm 1986,
lần trùng tu gần nhất cảnh chùa còn lại hiện nay, nhưng đến nay chùa đã
bị thời gian bào mòn hư hoại, chưa đáp ứng kịp với tầm của ngôi chùa tại
làng Bồ tát sinh ra, chưa có nơi thờ phụng Bồ tát tôn nghiêm xứng tầm
với công đức của Ngài, để chư tôn đức Tăng Ni và khách thập phương mỗi
khi về thăm quê hương Bồ tát có nơi chiêm bái, sinh hoạt đồng thời đáp
ứng nhu cầu tu học của Tăng tín đồ Phật tử địa phương.
3. Chùa Báo Ân qua các đời truyên thừa:
Sau 170 khai sơn kiến tạo và truyền thừa, chùa Báo Ân đã trải qua 5 đời Trú trì:
1.- Tổ Khái sơn: HT Thích Thiện Quang
2.- Đệ nhị Trú trì: HT Thích Thiện Đạo
3.- Đệ tam Trú trì: Đại đức Thích Hạnh Đức
4.- Đệ tứ Trú trì: Hòa thượng Thích Đồng Niệm chính là sư phụ của Thượng tọa Thích Giác Hạnh hiện nay.
Gần hai thế kỷ qua 5 đời Trú trì truyền thừa liên tục không gián
đoạn. Những tưởng tuổi trời tân hưởng nào ngờ vào ngày 05-4-1997 HT
Thích Đồng Niệm đã quảy dép quy Tây. Hòa thượng ra đi về cõi Phật để lại
trên 10 đệ tử xuất gia và tờ di chúc, phú chúc cho Đại đức Thích Giác
Hạnh trưởng tử kế thừa Trú trì đời thứ năm.
Thế rồi thời gian trôi qua, ngôi chùa Báo Ân cũng theo năm tháng tàn
phai, chịu chung số phận của quy luật vô thường: thành, trụ, hoại,
không. Để đáp ứng với nhu cầu phát triển Phật pháp hiện nay, cho nên
ngày 28 tháng 7 năm Tân Mão (tức ngày 27.8.2011) vừa qua, Thượng tọa
Thích Giác Hạnh- Đệ ngũ Trú trì cùng hào lão trong làng và Phật tử đã tổ
chức lễ đặt đá đại trung tu chùa Báo Ân đưới sự chứng minh chủa chư tôn
đức Ban Trị sự Phật giáo Khánh Hòa và Ban Đại diện Phật giáo huyện Vạn
Ninh cùng các cấp chính quyền địa phương.
Dự kiến công tác đại trùng tu lần này: - Ngôi chánh điện, Tượng đài Bồ Tát Quảng Đức và Cổng Tam quan.
Ước mong một ngày không xa khi công tác đại trùng tu chùa Báo Ân
viên thành, phạm vũ huy hoàng, trang nghiêm tú lệ, Báo Ân không chỉ là
nơi Phật tử địa phương tu học hành đạo mà còn là nơi tưởng niệm Bồ Tát
Quảng Đức vị Bồ Tát vị pháp hóa thân, địa chỉ sinh hoạt văn hóa tâm linh
của người dân Tu Bông, Vạn Ninh, Khánh Hòa.
Gian chính điện
Đại hùng bảo điện
Tháp tổ